اِقلید شهری در شمال استان فارس بوده که محلههایی با نامهای الیاسان، رودخانه(روخونه)، حاج نبی، عصار، باغستان و اُرگَمان، محله رود محله حسین محله بازار محله چراغی محله محمد شاهی محله اسلمون محله تل غلات محله فسارود محله باغ نو محله حاج نوروزی محله سید ابوالحسن محله امام زاده محله سید محمد حسین آباد پره باد پرپنجه آقاکِه و شهرک قدس و... دارد. جمعیت این شهر بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۴۹٬۷۰۹ نفر و جمعیت کل شهرستان برابر ۹۹٬۰۰۳ نفر بودهاست.[۱] اقلید حدودا ۲۵۰ کیلومتر با اصفهان، ۲۵۰ کیلومتر با شیراز، ۲۰۰ کیلومتر با یزد و ۱۶۰ کیلومتر با یاسوج فاصله دارد.
اقلید دارای هوایی معتدل است و چراگاههای فراوانی داردو در پنج ماه از بهار و تابستان منطقه سردسیر ایلهای گوناگونی مانند قشقایی , لر و عرب باصری است. از طایفهها و تیرههای دیگر میتوان از طایفههای فارسیمدان، کلهکو، کشکولی، اسلاملو و طایفههای کلمهای و گردشولی از ایل ممسنی نام برد.
زبان مردم اقلید، فارسی اما به خاطر وضعیت منطقه لهجههای متفاوتی دارند. آداب و رسوم مردم اقلید با توجه به ویژگیهای مخصوص خود بیشتر به آداب و رسوم مردم فارس میماند و از نظر زندگی و برخورد با مردم منحصر به فرد است. خون گرم بودن، زود آشنا شدن، با نیتی پاک و باطنی با صفا با مهمان بر خورد کردن و برنامه ریزی نمودن با ظرافتی خاص در مورد بعضی از مراسم مانند عروسی و عزاداری، عید نوروز و عید غدیر از دیگر ویژگیهای مردم اقلید است.
مهمترین صنعت دستی در شهرستان اقلید؛ فرش بافی است چون اصلیترین کار و پیشه مردم منطقه فرش بافی است. شمار دستگاههای قالی بافی این شهرستان بیش از هزار دستگاه است و دو شرکت بزرگ فرش بافی نیز در اقلید فعال است. طرح و نقش فرشها، محلی و بیشتر نفش هیبت لو است، اما در کارگاههای شرکت فرش نیز نقشههای دیگری بافته میشوند که به نام فرشهای آبادهای در بازار به فروش میرسند. بیشتر مردم نواحی روستایی اقلید به قالی بافی مشغول هستند و این کار را بیشتر زنان و دختران به عهده دارند. توانمندیهای شهرستان اقلید در زمینه بافتههای داری (قالی و گبه) قابل توجهاست، به این ترتیب که این شهرستان قادر است انواع فرش دستباف با میزان تولید سالیانه ۴۰ هزار مترمربع و همین میزان صادرات و گبه بافی به میزان تولید سالیانه ۵ هزار مترمربع و به همین میزان صادرات داشته باشد. گیوهبافی، جاجیمبافی و نمدمالی از دیگر صنایع دستی این شهرستان است که در تمام روستاها و شهرهای این منطقه تولید و عرضه میشوند. برخی از این تولیدات جنبه صادراتی و برخی دیگر تنها جنبه مصرف محلی دارند. دریاچه کافتر و آبشار دشتک ابرج و چشمههای متعددی که فضاهای فرح بخش و زیبایی را فراهم آوردهاند به همراه دامنه کوهها و سواحل رودخانهها از مهمترین جاذبههای طبیعی شهرستان اقلید به شمار میآیند. از اماکن مقدسه و تاریخی منطقه میتوان امامزادهها و مسجد جامع شهر که قدمت آن به شش صد سال قبل میرسد را نام برد.
اقلیداولین شهر بزرگ از نظر جمعیت در شمال فارس است. درباره واژه اقلید گمانهایی چند وجود دارد اما گمانی که بیشتر تاریخ نویسان نسبت به آن اتفاق نظر دارند، این واژه همانا عربی شده واژه کلید است. در گویش مردم نیز به صورت کلید و کلیل هنوز به کار میرود که گونهای از واژه اکلیل است.
اقلید کلمهای عربی و به معنی کلید و احتمالا کلید یک کلمه یونانی میباشد. این شهر به دروازه و کلید گشایش و فتح فارس مشهور بوده و در گذشته یکی از بلاد مهم به شمار میرفتهاست. کلید به مرور زمان به کلیل و بعد به اقلید تغییر نام پیدا نمود و هنوز هم عدهای به آن کلیل میگویند و مفهوم مجازی آن، کلید گشایش سرزمین فارس است. به این معنی که هرکس میخواسته فارس را فتح کند، اول بایستی اقلید را فتح کند. اقلید شهر کهنسالی است و در دورانهای پیش از اسلام منطقه آبادی بودهاست. هم اکنون از دوران ساسانیان چند اثر ارزنده در اقلید و پیرامون آن وجود دارد که حوض دختر گبر با سنگنوشته پهلویاش یکی از آن هاست.
در فارسنامه ابن بلخی درباره اقلید چنین نوشته شدهاست: «اقلید شهرکی کوچک است و حصاری دارد و جامع و منبر دارد و هوای آن در سردسیر معتدل است و درست، آب آن خوش است و روان، [و در آن] میوه باشد از هر نوعی...». هم چنین در فارسنامه ناصری نیز درباره اقلید چنین میخوانیم: «اقلید در دامنه کوهای زاگرس قرار دارد. رودخانه از میان آن جاری است در دو جانب این رودخانه باغهای پر از درختان سردسیری است مکانی با صفا و نزهت گاهی دلگشا است.
اقلید دارای دانشگاه آزاد و آموزشکده دختران، دانشگاه پیام نور، دانشگاه دولتی و مجموعه بزرگ علمی مذهبی مدینه العلم میباشد.
اقلید همچنین دارای کارخانههای قند، واگن سازی، الکل سازی، پلیاتیلن، آرد، شیر پاستوریزه، استیل سازی و... میباشد.
مکان های دیدنی اقلید
حوض دختر گبر و کتیبه پهلوی: در مرکز شهر تپه سنگی قلات حوض دختر گبر شامل سه پله و یک حوض با عمق کم وجود دارد که بر دیوارهٔ آن کتیبهای به خط پهلوی ساسانی به طول ۲ متر و عرض ۸۸ سانتیمتر کنده شدهاست.
پارک انقلاب :
در مجاورت شهر اقلید چشمه سار چغر سیاه قرار گرفتهاست که پارک انقلاب و گلزار شهدای در کنار این چشمه واقع شدهاست.
چشمه رسول الله (ص) :
از زیر یک تپه سنگی، آب زلالی میجوشد که تفرجگاه محمد رسول الله را پدید آوردهاست. بر بلندای این تفرجگاه سنگ دُل دُل قرار دارد که نوعی نیایشگاه بودهاست.
امامزاد سید محمد کافتر :
این مجموعهٔ زیارتی – سیاحتی شامل بارگاه امامزاده سیدمحمد از نوادگان حضرت عباس (ع)، دریاچه کافتر، قلعه کافوری و کوههای سر به فلک کشیده یکی از زیباترین مناطقی است که پذیرای خیل مشتاقان و علاقمندان است.
چشمه گور بهرام آسپاس :
در کنار روستای آسپاس چشمهای قرار دارد که نقل شده بهرام گور در هنگام شکار در آن فرو رفتهاست. بیشه زارهای سرسبز و قلعه بهرام گور و کوه شکارگاه و.... از جمله جاهای دیدنی مجاور این چشمهاست.
چشمه بالنگان حاجی آباد :
مجاور روستای حاجی آباد تفریح گاه چشمه بالنگان خستگی را از جسم و جان مسافران جاده طریق الرضا میزداید.
قدمگاه شهر سده :
درختان کهنسال چشمهٔ قدمگاه را که از زیر کوه میجوشد در برگرفتهاست. نزدیک به شهر سده با آثاری مانند تپه نقاره خانه، تپه فیلی و تپه مهرعلی فارس از ویژگیهای این تفرجگاه زیبا میباشد.
تنگ براق و کتیبه ساسانی :
در درهای زیبا فرو ریختن آب از صخرههای بلند بهشتی را پدید آوردهاست که خنکای نسیم آن روح فزاست. در مجاور آبشار زیبای آن کتیبهای به خط پهلوی از دوران ساسانی به جای ماندهاست.
چشمه چهل شهیدان دژکرد :
در مجاورت دهستان دژکرد زلال آب چشمه ساران در پای کوههای بلند با درختان با طراوت خویش تپه ماهورهای زیبا و جنگلی را طی میکند.
امامزاده اسماعیل (ع) :
در روستایی به همین نام کوههای پوشیده از جنگل و باغهای مو بارگاه مقدس امامزاده اسماعیل (ع) را در بر گرفتهاند که تفریحگاه غوره دان در مجاور آن قرار دارد.
دهها اثر باستانی و چشمه و قنوات در سراسر شهرستان پراکندهاست.
+ نوشته شده در شنبه دوم اردیبهشت ۱۳۹۱ ساعت 13:29 توسط محسن مولایی نسب
|